Ba thang nhiệt độ
| Thang | Ký hiệu | Điểm mốc |
|---|---|---|
| Celsius | °C | 0 °C = nước đóng băng |
| Fahrenheit | °F | 32 °F = nước đóng băng |
| Kelvin | K | 0 K = độ không tuyệt đối (−273,15 °C) |
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Kelvin không có ký hiệu độ?
Kelvin là đơn vị nhiệt độ tuyệt đối chứ không phải một thang tương đối: điểm không của nó là độ không tuyệt đối, nhiệt độ thấp nhất có thể. Ta viết 300 K chứ không viết 300 °K. Chênh lệch một kelvin bằng chênh lệch một độ Celsius.
Ở nhiệt độ nào Celsius và Fahrenheit trùng nhau?
Đúng ở −40 độ: −40 °C bằng −40 °F. Đó là điểm duy nhất mà hai thang cho cùng một con số.
Những nước nào còn dùng Fahrenheit?
Hoa Kỳ và các lãnh thổ của họ, Puerto Rico, Guam, Quần đảo Virgin thuộc Mỹ, Samoa thuộc Mỹ và Quần đảo Bắc Mariana, cùng một số quốc gia Caribe và Thái Bình Dương: Bahamas, Belize, Quần đảo Cayman, Palau, Quần đảo Marshall và Micronesia. Mọi nơi khác đều đọc thời tiết bằng Celsius. Canada chuyển đổi năm 1975, thế nhưng lò nướng, nhiệt kế bể bơi và bộ điều nhiệt bán ở đó vẫn thường ghi Fahrenheit, và vì vậy một công thức nấu ăn Canada có thể trộn cả hai thang trên cùng một trang.
Có đổi được nhiệt độ cảm nhận không?
Chỉ đổi được như một con số, và đó chính là cái bẫy. Gió lạnh và chỉ số nóng bức không phải là phép đo mà là công thức, ăn vào nhiệt độ không khí cộng với tốc độ gió hoặc độ ẩm. Chỉ số gió lạnh Bắc Mỹ, được Canada và Hoa Kỳ cùng thông qua tháng 11 năm 2001, giả định gió đo ở độ cao 10 mét và nhịp đi bộ 4,8 km/h. Một nhiệt kế trong bóng râm không bao giờ chỉ giá trị cảm nhận, và tính lại chỉ số ấy trong thang kia cần các dữ liệu gốc chứ không phải kết quả đã đổi.
Thang Réaumur là gì?
Một thang thứ tư, nước đóng băng ở 0 °Re và sôi ở 80 °Re, nên một độ Réaumur bằng 1,25 °C. Nó là chuẩn ở phần lớn châu Âu lục địa cho tới cuối thế kỷ XIX, và vì thế các tiểu thuyết Pháp và Nga thời ấy nêu những nhiệt độ mà không độc giả hiện đại nào hình dung nổi. Nó còn sót trong vài văn bản về sữa và nấu đường ở Ý và Thụy Sĩ: muốn đọc, hãy nhân với 1,25.
Ba thang đo, hai điểm mốc và một độ không tuyệt đối
Celsius và Fahrenheit cắt nhau ở −40 độ, nơi duy nhất mà hai thang cho cùng một con số. Chúng khác nhau cả ở gốc lẫn ở bước chia: một độ Fahrenheit chỉ bằng năm phần chín một độ Celsius, nên một biến thiên mười độ không có cùng ý nghĩa trên hai thang. Đó là điều khiến một bản tin thời tiết Mỹ nghe kịch tính hơn thực tế.
Kelvin khởi đầu từ độ không tuyệt đối, −273,15 °C, nhiệt độ mà chuyển động nhiệt đạt cực tiểu và dưới đó không gì đi được nữa. Nó tăng cùng nhịp với độ Celsius, và vì thế ta viết 300 K mà không kèm từ độ: kelvin không phải một độ. Một thang thứ tư, Rankine, làm điều tương tự từ Fahrenheit và còn sống trong vài phép tính kỹ thuật ở Mỹ.