Jednostki długości i ich równoważniki
| Jednostka | Symbol | W metrach |
|---|---|---|
| Kilometr | km | 1000 m |
| Metr | m | 1 mjednostka podstawowa |
| Centymetr | cm | 0,01 m |
| Milimetr | mm | 0,001 m |
| Mila | mi | 1609 m |
| Jard | yd | 0,9144 m |
| Stopa | ft | 0,3048 m |
| Cal | in | 0,0254 m |
| Mila morska | nmi | 1852 m |
| Decymetr | dm | 0,1 m |
| Mikrometr | µm | 0,000001 m |
| Sążeń | ftm | 1,8288 m |
| Shaku | shaku | 0,30303 m |
| Sun | sun | 0,030303 m |
| Ken | ken | 1,81818 m |
| Ri (Japonia) | ri | 3927 m |
Metoda i źródła · Jednostki, które nie mają jednej wartości · Formaty papieru i pułapka pikseli · Rozmiary butów i dlaczego się nie przeliczają
Najczęstsze pytania
Dlaczego cale trzymają się w krajach metrycznych?
Przekątne ekranów, obręcze kół, ramy rowerowe i średnice hydrauliczne pozostają na całym świecie znormalizowane w calach. Te branże przejęły anglo-amerykańskie normy przemysłowe, zanim rozszedł się układ metryczny, i nigdy się nie przestawiły.
Czy mila morska to ta sama mila?
Nie. Mila lądowa liczy 1 609 m, a morska 1 852 m, czyli około 15 procent więcej. Mila morska równa się jednej minucie szerokości geograficznej i służy wyłącznie nawigacji morskiej i lotniczej, gdzie prędkości podaje się w węzłach.
Dlaczego A4 i US Letter do siebie nie pasują?
A4 ma 210 na 297 mm, US Letter 8,5 na 11 cali, czyli 215,9 na 279,4 mm: sześć milimetrów szerzej, osiemnaście krócej. Seria A trzyma się stosunku równego pierwiastkowi z dwóch, więc arkusz złożony na pół daje kolejny format o tych samych proporcjach, a A0 mierzy dokładnie jeden metr kwadratowy. Letter takiej własności nie ma: druk dokumentu A4 na papierze Letter skaluje go do około 94 procent i przesuwa każdy margines.
Czy mil to milimetr?
Nie, a różnica jest trzydziestodziewięciokrotna. Mil, po brytyjsku thou, to jedna tysięczna cala, czyli 0,0254 mm: folia sprzedawana jako 5 mil ma 0,127 mm grubości, a nie 5 mm. Mikron wprowadza w błąd rzadziej, bo jest po prostu mikrometrem, jedną tysięczną milimetra, i żyje dalej w filtrach i foliach, choć CGPM skreśliła tę nazwę w 1967 roku. Niżej są nanometr i angstrem równy 0,1 nm, a warto wiedzieć, że 3 nm w układzie scalonym od lat nie mierzy niczego fizycznego: to nazwa generacji.
Co jest większe od kilometra?
Dla Układu Słonecznego jednostka astronomiczna, ustalona w 2012 roku na dokładnie 149 597 870,7 km, mniej więcej odległość Ziemi od Słońca. Dalej jest rok świetlny, droga światła w roku juliańskim, 9,46 biliona kilometrów. Sami astronomowie wolą parsek, 3,26 roku świetlnego, czyli 30,86 biliona kilometrów, bo wypada wprost z pomiaru paralaksy: parsek to odległość, z której orbita Ziemi widoczna jest pod kątem jednej sekundy łuku. Proxima Centauri, najbliższa gwiazda, leży 4,25 roku świetlnego stąd, czyli 1,30 parseka.
Metr nie porównuje się już do niczego
Metr był najpierw ułamkiem ziemskiego południka, potem sztabą platyny, aż w 1983 roku stał się drogą, którą światło przebywa w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy. Prędkości światła nie mierzy się więc już: jest ustalona definicją, a metr z niej wynika. W łańcuchu nie został żaden wzorzec materialny, dzięki czemu długość da się odtworzyć w każdym laboratorium.
Cal zależy od metra od czasu międzynarodowej umowy o jardzie i funcie z 1959 roku: ma dokładnie 2,54 centymetra, ni mniej, ni więcej. Przed tą umową cal amerykański i brytyjski różniły się o trzy części na milion, co jest bez znaczenia dla stolarza i kłopotliwe dla optyki i lotnictwa. Każda zwyczajowa jednostka długości jest dziś zdefiniowana przez metr.